image

Ülkemizde sevgililer günü adıyla kutlanılan gün, aslında adını Valentine adında bir rahipten alıyor. Peki neden bu güne Valentine’s Day = Valentine’in Günü = Sevgililer Günü denmiş?

Neden sevgililer günü dendiği aşikâr, Valentine’in Günü deseler kim kutlardı ki. “Bize ne rahip Valentine’den? ” Alışveriş yapan da olmaz birçok sektör hareketsiz kalırdı. Zira geçtiğimiz yıl Amerika’da bu gün için 18.2 Milyar dolar (66.7 Milyar TL) harcandı. Bu yıl ise %7.6 düşüş bekleniyor. Günümüzde bir alışveriş terimi haline gelen ve aslında Amerika’ya has olan Black Friday de işte bu nedenle ülkemize getirilmek isteniyor.

image

Detaylı grafikler için buraya tıklatın.

 

 Peki Neden Valentine’in Günü?

“Aslında Aziz Valentine gününün kökeni tam olarak bilinmiyor”. Bunu history.com sitesinin söylemesi biraz garip gelse de yaygın inançlar ve kısıtlı bilgiler şu şekilde:

270 yıllarında eski Roma imparatoru Claudius, 14 Şubat günü Valentine adında bir rahibi infaz etti. Üstelik rahibin suçu, insanların evlenmesine aracılık etmek, yani mesleğini icra etmekti.

 image

İmparator Claudius çok güçlü bir ordu kurmak istiyordu, ama bu konuda zorlanıyordu. Romalı erkeklerin eşlerinden ayrılmamak için orduya katılmak istemediğini düşünüp, evlenmeyi ve nişanlanmayı yasakladı. Fakat Rahip Valentine gizlice evlenmek isteyenleri evlendiriyordu.

Efsaneye göre, Valentine hapisteyken hapishane görevlisinin kızı ona yiyecek getiriyordu ve bu ikili çok iyi sohbet ediyordu. Zamanla aralarında bir aşk doğdu. Fakat kız görme engelliydi ve bir gün Valentine, ellerini kızın gözleri üzerine koydu ve bir mucize gerçekleşti ve gözleri görmeye başladı.

İnfaz edileceği gün rahip Valentine bir veda mektubu yazıp “From Your Valentine” yani senin Valentine’inden yani “günümüz Türkçesiyle” diyecek olursak “sevgilinden” şeklinde imzaladı. İşte bundandır ki, İngilizce konuşanlar birbirlerine bu gün hediye verirken “from your Valentine” şeklinde bir terim kullanırlar, yani artık Valentine adı, sevgili anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Bu da “Sevgililer Günü” tercümesinin bir diğer nedeni olabilir.

Ölümünden sonra ise -bizim Nazım Hikmet’e vatandaşlık verildiği gibi- rahip Valentine’e  Aziz ünvanı verildi.

image

Bir diğer rivayete göre de Lupercalia festivali ile bağlantılı. Lupercalia, adını lopus yani latince kurt kelimesinden alan bir Tanrı adı olarak biliniyor. Lupercalia festivali 13-15 Şubat tarihleri arasında yapılırdı. Festival başlangıcında ise keçi ve köpek kurban edilirdi. Bu keçinin postunu giyen erkekler yine bu keçiden elde ettikleri kırbaç ile herkesi kırbaçlıyordu. Genç kızlar da bu kırbaçtan nasibini almak için sıraya giriyorlardı. Çünkü bereket tanrısı olan Lupercalia’nın kendilerine bereket vereceğine inanılırdı.

image

Festival sadece bunlardan ibaret değildi. Bir de yüz kızartıcı bir etkinlikleri vardı ki bu festivali daha sonra Papa Gelasius 498 yılında kaldıracaktı. Genç kızların adı bir kavanoza atılır, ve kura çeker gibi erkeklerle eşleştirilir ve bu festival boyunca -hatta eşleşme tutarsa belki daha fazla- çiftler beraber olurdu. Colorado Üniversitesindeki bir tarihçi olan Noel Lenski ise bu festivaldeki insanların çıplak ve sarhoş olduğunu belirtiyor.

Papa Gelasius’ın bu günü kaldırmasının ardından Aziz Valentine günü olarak kutlamalara devam edildi. Shakespeare ünlü oyunu Hamlet’te Ophelia’nın ağzından bu dizeleri dökerek bu güne değindi:

To-morrow is Saint Valentine’s day,

All in the morning betime,

And I a maid at your window,

To be your Valentine.

image

Ayrıca Shakespeare’in eserlerinde 3 karakterin adı da Valentine’dir. İngiltere de bu gün 1600’lü yıllarda yaygınlaştıysa bunda Shakespeare’in katkısı büyüktür. 18. yy ortalarında ise sadece sevgililere has değil, insanların sevdiklerine, değer verdiklerine hediyeler aldığı bir gün olarak kutlanmıştır. Günümüzde de bu gelenek aileye, iş arkadaşlarına, arkadaşlara ve hatta pet’lere bile hediyeler alarak devam etmekte. Fakat ülkemizde insanlar sevgililerine zar zor hediye alırken, bunu iş arkadaşlarına yapmalarını beklemek tatbikî biraz absürt kaçar.

1969 yılında ise Katolikler Aziz Valentine gününü takvimden çıkartmıştır. Yani bugün Katolik Hristiyanlar bu günü kutlamıyorlar. Türkiye’ye ise Aziz Valentine Günü, Sevgililer Günü mealiyle 1990’larda gelmiştir.

Sevdiklerinize gül verin,

Gülünüz yoksa gülüverin.

Mevlana

Valentine Gününüz Kutlu Olsun!

Mustafa Gedik